Αμαλία Φερεντίνου


Κείμενα - Κριτικές

Για την ενότητα “Στο Φως”

Tα έργα της Αμαλίας Φερεντίνου αγγίζουν την πληρότητα ενός ολοκληρωμένου κόσμου. Ενσαρκωτές αυτού του οράματος γίνονται οι μορφές των δέντρων.

Τα δέντρα παρουσιάζονται εδώ ως εικόνες και άξονες του κόσμου, εκφράζοντας το βαθύτερο συμβολισμό τους (το δέντρο ως imago mundi και axis mundi). Με την ενοποιητική τους υπόσταση συνδέουν τον υπόγειο, το γήινο και τον ουράνιο κόσμο.

Πηγή έμπνευσης των συνθέσεων αποτέλεσαν κάποιες εικόνες από το αγαπημένο νησί της ζωγράφου, τη Χίο. Τα λιγοστά δέντρα στο άνυδρο τοπίο ορθώνονταν μπροστά στα μάτια της σαν σιωπηλές, ζωντανές φιγούρες μέσα στο σούρουπο.

Οι εσωτερικά βιωμένες εικόνες της φύσης μεταπλάστηκαν σε καλλιτεχνική δημιουργία, τα δέντρα μεταμορφώθηκαν σε σύμβολα. Ριζωμένα γερά στα βάθη της γης αντλούν τη ζωτικότητα των γονιμοποιών υδάτων και αναπτύσσονται μέσα στον παλμό της ατμόσφαιρας, παρέχοντας πρόσβαση στην ηλιακή δύναμη.

Στα έγχρωμα έργα, που παρουσιάζουν την πρώτη και περισσότερο αισιόδοξη σειρά αυτής της ενότητας, τα δέντρα είναι μνημειακές παρουσίες. Αντλώντας δύναμη από τις απλωμένες ρίζες τους αποτελούνται από συμπυκνωμένο φως, που ακτινοβολεί την ενέργεια του χρυσαφένιου και του κόκκινου.

Κάποτε τα δέντρα τείνουν να απελευθερωθούν από τα δεσμά της γης και να εξαϋλωθούν σε μια ένωση με το άπειρο. Ωστόσο, οι ρίζες τους εξακολουθούν να παραμένουν γεμάτες σταθερότητα στο έδαφος.

Αυτός ο εναγκαλισμός στιβαρού και αέρινου, συμπαγείας και ρευστότητας μορφοποιείται εικαστικά μέσω των υλικών που επιλέγει η προικισμένη καλλιτέχνης. Η επιθυμία της για ένα άμεσο χρωματικό αποτέλεσμα, καθώς και η ευαίσθητη διαφάνεια της ακουαρέλας, την οδήγησαν στην επιλογή αυτού του υλικού. Παράλληλα, η ανάγκη να επεξεργαστεί περισσότερο το χρώμα σε λεπτομέρειες και χρωματικές διαβαθμίσεις την οδήγησε στη χρησιμοποίηση της σταθερής υφής της ξυλομπογιάς πάνω από την ακουαρέλα.

Στη δεύτερη ομάδα έργων οι συνθέσεις γίνονται ασπρόμαυρες. Τώρα τα δέντρα μακραίνουν ενώ ο ρυθμός τους διαχέεται στο χώρο. Ο εκφραστικός δυναμισμός των γραμμών εντείνεται από τον χρωματικό ασκητισμό. Οι δραματικές συγκρούσεις φωτός-σκιάς στους ουρανούς με τα δονούμενα σύννεφα μας μεταφέρουν σε “τοπία της ψυχής”. Τα σύννεφα είναι κι αυτά αντανάκλαση όπως οι ρίζες και τα φύλλα των δέντρων, υποβάλλοντας την αμοιβαία αντανάκλαση του ουράνιου και του γήινου κόσμου. Στα ασπρόμαυρα έργα κυριαρχεί το ξηρό παστέλ. Δημιουργώντας μια ματιέρα εύπλαστη και αρκετά σταθερή συγχρόνως. Θυμόμαστε τον Ζαν Κλαιρ, ο οποίος σημειώνει στο βιβλίο του “Σκέψεις για την κατάσταση των εικαστικών τεχνών”: “Το μεγάλο χάρισμα του παστέλ βρίσκεται στο ότι είναι ταυτόχρονα γραμμή και κηλίδα, εγχάραξη και επικάλυψη, σχήμα και χρώμα. Μ’ αυτό αίρεται η διάσταση ανάμεσα στη γραμμή και την επιφάνεια, ανάμεσα στο σχέδιο και το χρώμα”.

Στα τελευταία έργα εμφανίζεται πάλι το δέντρο έγχρωμο μέσα στο ασπρόμαυρο τοπίο. Με την αξιοποίηση της τρίτης διάστασης και τη μαγική ατμόσφαιρα της αίσθησης του παιχνιδιού τα έργα αυτά μας εισάγουν σε νέους κόσμους. Τα μικρά έγχρωμα δέντρα που ανακαλύπτεις μέσα στο γκρίζο έχουν την αμεσότητα της παιδικής ματιάς. Μοιάζουν με τους κρυμμένους θησαυρούς γνώσης και αλήθειας, κρατώντας το κλειδί της επιστροφής στην παραδείσια κατάσταση.

Μαρίνα Πίσπερη
Ιστορικός της Τέχνης



Για την ενότητα “Ανύψωση”

Η υπερβατική εικαστική γραφή της Αμαλίας Φερεντίνου
Tης Ντόρας Ηλιοπούλου-Ρογκάν

Ατμοσφαιρικά, όπως και οι προηγούμενες εικαστικές συνθέσεις της, τα τωρινά έργα της Αμαλίας Φερεντίνου εγκαλούν όχι μοναχά στην “Ανύψωση”, όπως είναι ο γενικός τους τίτλος, αλλά ακόμη και σε αυτήν καθαυτήν την “υπέρβαση”.

Διαπερασμένα τα έργα από μιάν ανείπωτη αλλά υπαρκτή αύρα επικοινωνούν, σε περισσότερα από ένα μήκη κυμάτων, με τον θεατή. Ενεργοποιώντας δημιουργικά τη φαντασία του και κυρίως ενθαρρύνοντας την να διανύσει τις δικές της τροχιές η ζωγράφος υποβάλλει σε ανεξάντλητους σε δυναμικό συνειρμούς.

Η αιθέρια νεανική γυναικεία μορφή, σε μια ποιητικά ενορχηστρωμένη φυγή από το δηλωμένο στο άδηλο, από το γήινο στο ουράνιο, κοντολογίς από το φυσικό στο μεταφυσικό, αποτελεί ένα στο έπακρον “ποιητικό” -με τη διττή έννοια- σημείο αναφοράς αλλά και συνάμα μιάν ατέρμονη όχι μόνον οπτική αλλά και ψυχολογικά εννοημένη αφετηρία που οξύνει τη φαντασία μας και το δημιουργικό μας ένστικτο. Ή καλύτερα που συμμετέχει ενεργά στην εγρήγορση του τελευταίου: μοναδική δικλείδα ασφαλείας αντίκρυ στη χειμερία νάρκη στην οποία μας βυθίζει καθημερινά η άπληστη, βάναυση μέχρι και αθρωποκτόνα τεχνοκρατική κοινωνία.

Όντως η Φερεντίνου κατορθώνει μέσα από την υπερευαίσθητη καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία της να δημιουργεί ένα διττά ποιητικό έργο. Και αυτό γιατί, πέρα από τη δημιουργική-ποιητική εικαστική γραφή, ο τρόπος που η άξια καλλιτέχνιδα εννοεί, ενορχηστρώνει την “εικόνα” μέσα από μια χαρισματική οπτική γωνία και ένα ανεξάντλητο, σε διαφοροποιήσεις τόνων, χρώμα υποβάλλει όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά τις ποιητικές διαστάσεις των ερεθισμάτων της ζωγράφου.

Με ορμητήριο τη φύση, τα δέντρα, τα κάθε είδους φυτά, η Φερεντίνου μας υποψιάζει, όσο γίνεται πιο δημιουργικά, στη “μεταφυσική” έννοια της συνύπαρξης με άλλους πλανήτες, με άδηλους αλλά γεμάτους ενέργεια χώρους. Χώρους που δηλώνουν το πέρασμα από την ύλη στην άυλη υπόσταση αυτής καθαυτής της υπέρτατης ενέργειας που ορίζει και ορίζεται από το σύμπαν.

Άλλοτε μέσα από απαλούς χρωματικούς τόνους και άλλοτε μέσα από δυναμικές αντιθέσεις χρωμάτων η ζωγράφος κατορθώνει να μας υποβάλλει συνειρμούς με αυτήν καθαυτήν την κοσμογονία. Κυρίως όμως κατορθώνει κάτι ιδιαίτερα δύσκολο: να μας αποδείξει ότι πνεύμα και ύλη δεν αποτελούν παρά τις δύο διαφορετικές όψεις μιάς και της αυτής υπέρτατης αλήθειας. Εκείνης της αλήθειας που ταυτίζεται με την υπέρτατη ενέργεια που ορίζει το σύμπαν. Υποβάλλοντας μας αυτήν ακριβώς την “ιδεατή” ταύτιση, η Φερεντίνου ανταποκρίνεται πλήρως στον πλατωνικό ορισμό για την αυθεντική τέχνη: ότι δηλαδή για να είναι αυθεντική πρέπει να υποβάλλει μιαν “Ιδέα” και όχι να αποτελεί μια μίμηση.

Αυτήν ακριβώς την ιδέα της υπέρτατης ενέργειας μας υποδηλώνει -όσο είναι εφικτό εικαστικά- η καλλιτέχνιδα μέσα από το ποιητικό-εικαστικό έργο της. Έργο απόλυτα προσωπικό καθώς η Φερεντίνου έχει όλα τα απαραίτητα εφόδια για να αντιστέκεται στις σειρήνες των εκάστοτε απατηλών συρμών.

Ντόρα Ηλιοπούλου-Ρογκάν
Δρ. Ιστορικός της τέχνης-τεχνοκριτικός
Officier des Arts et Lettres


Επικοινωνία

amaliaferentinou@gmail.com

Αμαλία Φερεντίνου
Παροικιά, Πάρος
Κυκλάδες
Τ.Κ. 84401

+30 6936144909